RECENSIE | ‘Disobedience’: de worsteling die van ons maakt wie we zijn

In maart won regisseur Sebastián Lelio nog de Oscar voor Beste Niet-Engelstalige Film met de transgenderfilm ‘Una mujer fantástica’, of er verschijnt alweer een film van hem in de Belgische filmzalen: ‘Disobedience’. Daarin verruilt Lelio Santiago voor een joodse wijk in Londen.

‘Disobedience’ begint met een redevoering over vrije wil van rabbijn Rav Krushka, gespeeld door Anton Lesser (‘Game of Thrones’, ‘The Crown’), in een synagoge in Hendon (Groot-Londen). God schiep drie wezens: engelen, mensen en dieren. Engelen volgen trouw Hasjeems weg, dieren zijn overgeleverd aan hun dierlijke lusten.

Mensen kunnen leven zoals God het wou, maar ze kunnen ook toegeven aan hun lusten. Ze kunnen ‘ongehoorzaam’ zijn, disobedient. Ze beschikken immers over een vrije wil, wat zowel een vloek als een zegening is. In de verrukking van zijn preek sterft rabbijn Krushka.

Verstotene keert terug

Zijn dochter Ronit Krushka, belichaamd door Rachel Weisz (‘The Mummy’, ‘The Constant Gardener’), wordt op de hoogte gebracht van het overlijden. Zij brak met de orthodoxe joodse gemeenschap in Engeland en trok naar New York om er fotografe te worden.

De situatie wordt ingewikkelder wanneer ze bij aankomst in Londen vaststelt dat haar jeugdliefde Esti (Rachel McAdams) inmiddels haar lesbische verlangens onderdrukt en de vrome vrouw van haar jeugdvriend Dovid (Alessandro Nivola) is geworden. Haar jeugdliefde is opeens familie.

Dovid staat op het punt om in de voetsporen van rabbijn Rav Krushka te treden. De liefde tussen Ronit en Esti flakkert terug op en de poppen gaan danig aan het dansen …

Barokke vertelstructuur

‘Disobedience’ heeft niet één hoofdpersonage. Dat geeft de film een barokke structuur, met verschillende verhaallijnen. De regisseur vergeleek het in een interview met naar Bach luisteren. Veel recensenten hekelen die aanpak, maar ik vind dat net de genialiteit van de film. In een tijdperk waarin artiesten geneigd zijn om uitgesproken partij te kiezen, vraagt Sebastián Lelio begrip voor zijn drie hoofdpersonages.

Elkeen heeft zijn worsteling. Ronit wil rouwen en erkenning krijgen als dochter van haar overleden vader, ook al brak ze met het orthodoxe milieu. Esti wil worden gezien als een vrome vrouw binnen de geloofsgemeenschap, maar kan haar verlangens nauwelijks onderdrukken. Dovid heeft grote schoenen te vullen in zijn opvolging van de grote rabbijn. Dat zijn huwelijk aan het wankelen komt, stelt hemzelf voor existentiële vragen. Vertwijfeling heerst.

Worsteling

Niemand is zuiver goed, niemand is zuiver slecht. De realiteit laat de personages niet toe om te voldoen aan andermans verwachtingen. Hun worsteling is pijnlijk om te zien, maar maakt hen tot wie ze zijn. Mensen worden vaak meer bepaald door wie ze niet zijn, dan door wie ze wel zijn.

‘Disobedience’ roept heel wat vragen op zonder polemisch te willen zijn. De Chileense regisseur had wel twaalf consultants op de set om de culturele finesses binnen de joods-orthodoxe gemeenschap te vatten. Zo gebrand was hij om hen niet te schofferen. Tegelijk maakt hij van zijn acteurs de fundamenten waarop zijn scenario steunt.

Sociale controle

Het is als ongelovige gemakkelijk om mensen die een dubbelleven leiden te verwerpen als ‘hypocrieten’. In onze ontkerkelijkte maatschappij zijn we intolerant geworden tegenover strenggelovigen, zoals de recente hetze in Antwerpen rond Aron Berger en het niet schudden van een vrouwelijke hand aantoonde. Wel, Lelio verplicht ons om mensen die in een andere realiteit leven met mededogen te bekijken.

Ik woon zelf in de joodse buurt in Antwerpen. Een vriend die soms gaat cruisen in het stadspark vertelde me dat hij eens zijn ogen niet geloofde toen hij een jongen met keppeltje en pijpenkrullen gehurkt in de bosjes iemand anders zag bevredigen.

In ‘Disobedience’ wordt je volledig ondergedompeld in het bedrukkende religieuze milieu waarin de sociale controle overal aanwezig is. Het besef dat er mensen wonen in je buurt, je buren en overburen, die gedwongen worden tot een dubbelleven, komt verpletterend binnen bij het bekijken van deze film. Wie zijn wij om vanuit onze positie hen gemakzuchtig ‘hypocriet’ te noemen?

Diepe indruk

Wat blijft er over aan het einde van hun leven? Het is een spontane vraag die je je stelt bij deze film over worstelingen in de aanblik van de dood. Put wie z’n ware verlangens onderdrukt troost uit de notie dat ze trouw bleven aan hun geloof en een gulden middenweg in anonieme seks zochten? Of worden ze op het einde van hun leven overspoeld met het pijnlijke besef dat ze niet het leven hebben geleid waar ze op hoopten? Deze film verleidt tot een grotere empathie voor de andersdenkende en laat een diepe indruk na.

‘Una mujer fantástica’ kan qua script niet wedijveren met ‘Disobedience’. Ik stelde in een recensie de Oscarwaardigheid van de eerste film in vraag. Die Oscar had eigenlijk naar ‘Disobedience’ moeten gaan.

‘Disobedience’ is momenteel in de Belgische filmzalen te zien.

Foto: Cinemien

2 gedachten over “RECENSIE | ‘Disobedience’: de worsteling die van ons maakt wie we zijn

Reacties zijn gesloten.

%d bloggers liken dit: