Antwerps Stadsdichteres sloopt vrolijk hokjes met onspeelbare versie van Wie is het?

Antwerps Stadsdichteres Maud Vanhauwaert heeft tijdens Museumnacht in het MAS een eigen versie van het gezelschapsspel Wie is het? onthuld. Ze presenteerde haar nieuwe stadsgedicht en een installatie die ons hokjesdenken en stereotiepe kijken in vraag stelt. Hoe kijken we naar de ander? Welke vragen gebruiken we om de ander te benaderen? Durven we verder kijken dan het plaatje?

Vis èn vlees

Vanhauwaerts versie van het klassieke gezelschapspel heet You’ll Never Guess Who?. Jill Bertels fotografeerde voor de gigantische installatie 20 mensen die niet zus of zo zijn. Maar zus èn zo, zwart èn wit, vis èn vlees, ’t een èn ’t ander, kant èn wal, man èn vrouw, pijp èn mouw. Het spel is met andere woorden onspeelbaar.

Maud Vanhauwaert droeg een bijzonder paar schoenen voor de onthulling van You’ll Never Guess Who? – Foto: Dennis De Roover

“Als ik terugdenk aan mijn kindertijd passeren in mijn gedachten veel personages de revue”, vertelde Maud Vanhauwaert. “Ik denk aan Lieve, de bakkerin op de hoek van de straat, maar ook aan Norbert, de slager aan de andere kant. Ik denk aan Hilde, de poetsvrouw. En aan Dirk, onze grote, dikke klusjesman. Maar ook aan Anne, Herman, Susan, Robert, Richard, Alex, Sander, Frans, Charles, Peter, Paul, Philip, Alfred, Maria, George, Eric, Bernard, Max, Tom, David, en natuurlijk aan Anita, Bill, Joe en Claire. De personages uit Wie is het?. Het spel dat ik vroeger met mijn tweelingzus tot in der treure heb gespeeld. Vooral met Joe had ik een klik. U herinnert zich Joe misschien nog: het is de man met een geel kapsel en een brilletje die zijn mond altijd een beetje schuin houdt. Ik herinner mij dat ik dat als kind heel stoer vond. Er zijn heel wat foto’s van mij als kind waarin ik mijn gezicht in zo’n grimas trek.”

Binair denken

“Oh, wat is onze maatschappij toch van het binair denken doordrongen”, motiveerde de dichteres voor het publiek. “Dat dacht ik als kind… Dat is niet, dat dacht ik helemaal niet! Dat dacht ik pas veel later. Een tijd geleden, toen ik nog eens op de zolder kwam en het spel in handen had. En ik mij herinnerde dat de eerste vraag die wij stelden, was: Is het een man of is het een vrouw? Ik realiseer me dat ik intussen een paar mensen ken voor wie die vraag helemaal niet zo evident is. Het viel me ook op hoe stereotiep de personages zijn in het originele gezelschapsspel. Er zitten trouwens maar vier vrouwen in het oorspronkelijke spel.”

“Het bracht me op het idee om mensen te portretteren die omwille van hun identiteit of hun hoogst eigen verhaal moeilijk in een hokje te plaatsen zijn. En om zo een onmogelijk speelbare Wie is het? te maken. Een spel dat onze eigen vraagstelling in vraag stelt. You’ll Never Guess Who? Op de achterkant van het bord staat een tekst die ik baseerde op een paar versregels van dichteres Moya De Feyter.”

YOU’LL NEVER GUESS WHO

soms ben ik een man soms ben ik een vrouw

soms ben ik een man die danst als een vrouw

soms ben ik een vrouw die danst in een trant

dat de man denkt zo danst alleen een man

die danst als een vrouw soms ben ik een vran

soms ben ik een mouw

Maud Vanhauwaert

Absurd

“De laatste regels van deze tekst zijn absurd”, beklemtoont de Stadsdichteres. “Net zo absurd is het om mensen te categoriseren op basis van hun genderidentiteit, hun kleur, hun religie, hun afkomst. Voor mij zit de poëzie van dit werk niet zozeer in de tekst, ook niet zozeer in de installatie. Maar vooral in het gestotter, de aarzeling bij het zoeken naar de juiste vragen. Onder al mijn stadsdichtersprojecten zit één motto, dat ook de baseline vormt van You’ll Never Guess Who?. Want het is in onze sprakeloosheid dat wij elkaar het best verstaan.”

Twijfel

Het proces dat leidde tot het werk, was minder evident dan Vanhauwaert eerst dacht: “Wie zullen we portretteren? Hoe maken we de selectie? Wat is queer? Hoe organiseer ik dat? Moeten we ook niet de verhalen achter de foto’s vertellen? En moet er een boekje bij? Ja!”

“Hoe moet het bord eruitzien? Welke kleur gebruiken we? Dit rood of een ander rood? Of toch dit rood, of misschien helemaal geen rood… Blauw? Welk blauw? In welke volgorde moeten de foto’s? Zo? Nee, zo. Ik bedoelde zo. Ja nee, want ik bedoelde eerst zo! Als ik het allemaal eens vanuit een ander perspectief bekijk, bedoel ik het eigenlijk eerder zo. Oh nee! Er staat daar toch geen komma te veel? Waar is de T? Oh nee, heeft er iemand de T gezien? Waar is de T. Koffie, thee, T. Gisteren waren we nog een plakletter T kwijt.”

Onverdeeld trots

“Toen ik een paar dagen geleden voor het eerst met de roltrap naar boven kwam (in het MAS op de achtste verdieping, waar het werk staat, n.v.d.r.) en voor het eerst het spel zag, werd ik een toch voor mij relatief nieuwe emotie gewaar.”

“Ik herinner mij nog het moment dat ik voor het eerst een eigen bundel in mijn handen had en de ontgoocheling die daarmee gepaard ging. Je werkt heel lang aan iets en als je het dan in handen krijgt, dan blijkt het toch maar dat te zijn. Maar toen ik hier de roltrap opkwam en het levensgrote Wie is het?-spel zag, dacht ik: wauw! Wat een waanzinnig werk! Ik durfde onverdeeld trots te zijn. De reden ligt voor de hand: dit is een gesamtkunstwerk. Iets waar een hele grote groep aan meewerkte.”

Teamwork

Er volgde dank voor:
Antwerps schepen van cultuur Caroline Bastiaens
Antwerp Queer Arts Festival-coördinator Marcia Poelman
De dames van vzw Kopspel die de installatie maakten
Jill Bertels die alle portretten voor het spel maakte
Alle geportretteerden in het spel
Michaël Vandebril, die Maud steunt in haar rol als Stadsdichter
Jelle Jespers, die de letters voor het spel vormgaf
Het MAS, dat het werk huisvest
Antwerpen Boekenstad en de Vlaamse Gemeenschap, de geldschieters

Queer

Maud Vanhauwaert formuleerde overigens een antwoord op haar eigen opgeworpen vraag wat queer is: “Niemand is in ja-neevragen te vangen. Als queer art ergens over gaat, is het misschien wel daarover: niet zozeer over hoe we naar onszelf kijken, maar wel over de openheid waarmee we de andere benaderen. Weet dat ondanks de regels dit spel het liefste ontregelt.”

Alle geportreteerden kregen de kans om in het spel hun eigen naam te gebruiken of om zelf een naam te verzinnen. De namen in You’ll Never Guess Who? zijn: Hendrik, Trui, Jojanne, Ines, Jona, Becca, Elisa, Guido, Samuel, Nessreen, Ben Adam, Lander, Monica, Aaron, Seba, Wanda, Jay, Ploy, Raven en Corre.

We spelen een spel vanavond!

Maud Vanhauwaert en Caroline Bastiaens speelden een eerste keer het spelletje. Uiteraard werd er alleen verloren. Het spel blijkt echt onspeelbaar! Toch wordt iedereen uitgenodigd om een poging te wagen.

De spelinstallatie You’ll Never Guess Who? is vanaf 4 tot 26 augustus te bekijken en te spelen op de achtste verdieping van het MAS.

Thuisversie

Het stadsgedicht in de vorm van een spel is ook vastgelegd in een mooie publicatie. Zo kan iedereen het spel You’ll Never Guess Who? ook thuis spelen. Het is voor 15 euro te koop in de museumshop van het MAS, in het Letterenhuis en bij de betere boekhandel.

Van links naar rechts: Caroline Bastiaens, Maud Vanhauwaert en Jill Bertels – Foto: Dennis De Roover

Hoofdfoto: Dennis De Roover

%d bloggers liken dit: