Ulrike Lunacek zegt politiek vaarwel, maar gaat door met activisme

Çavaria Lifetime Achievement Award-winnares Ulrike Lunacek stapt uit de politiek. De politica was jarenlang een kopstuk van de Oostenrijkse groene partij.

Ze was vice-voorzitter van het Europees Parlement en aldus de machtigste openlijk lesbische politica in Europa. Ulrike Lunacek gaat wel door met politiek activisme. Ze zet zich in als ambassadrice van de EuroPride die van 1 tot en met 16 juni in Wenen plaatsvindt.

Afscheid uit politiek

Lunacek voelt zich zeker niet uitgerangeerd omdat ze de Çavaria Lifetime Achievement Award ontving. Het moment viel op een logisch ogenblik. In oktober 2018 leden de Oostenrijkse groenen een verkiezingsnederlaag tijdens de nationale verkiezingen in het Centraal-Europese land. Ulrike Lunacek had de campagne geleid nadat jarenlang partijvoorzitter Eva Glawischnig de partij had verlaten. Daarop besloot de groene politica zich terug te trekken uit alle politieke functies.

Ze kijkt tevreden terug op haar politieke carrière: “Ondervoorzitter van het Europees Parlement zijn van 2014 tot 2017 betekende dat ik de hoogstgeplaatste Oostenrijkse in de Europese Unie was. Het was een functie die slechts één keer ervoor door een andere Oosterijker werd bekleed, en hij maakte deel uit van de regerende partijen. Op nationaal niveau zaten de Oostenrijkse groenen in de oppositie toen ik ondervoorzitter was. Ik was bovendien voor zover ik weet de eerste openlijk homoseksuele ondervoorzitter.”

Omgekeerde groenen

Voor ze Europees actief werd, was Ulrike Lunacek actief in de nationale politiek. In 1995 was ze kandidaat voor het Oostenrijkse parlement. Uiteindelijk belandde ze pas in 1999 in het federale parlement. Nooit eerder was een openlijk lesbische, laat staan homoseksuele persoon verkozen in het eerder conservatieve land.

Tijdens een partijcongres in 1996 richtte de activiste samen met Gernot Wartners, op dat moment de enige andere parsoon die binnen de partij openlijk holebi was, de werkgroep ‘Grüne Andersrum’ op.

Die naam betekent ‘De omgekeerde groenen’, een roepnaam voor lesbiennes en homo’s. Het werd de grootste werkgroep bij de Oostenrijkse groenen. Zo bracht Grüne Andersrum een roos geschilderd schaap samen met enkele witte schapen naar het hoofdkwartier van de conservatieve partij om hun nauwe definitie van ‘familie’ te hekelen door te zeggen: “Wij zijn de roze schapen van de familie”.

De werkgroep liet ook grappige postkaarten drukken met de slogan ‘Ist es heute schwul draußen?‘. Een woordspelletje met ‘schwul’ wat homo in het Duits betekent, in plaats van ‘schwül’ wat staat voor ‘heet en vochtig’. Een andere leuze was “Sprichst du lesbisch?”. Spreek je lesbisch?

Tegenkanting openstelling huwelijk

In het Oostenrijkse parlement kwam Ulrike Lunacek met een wet die een progressieve vorm van partnerschap voorzag, voor zowel homoseksuelen als heteroseksuelen.

“Spijtig genoeg waren we nooit lid van een federale regering waarbij we die wet konden implementeren”, verduidelijkt Lunacek. “Maar in 2009 werd er op z’n minst een wet goedgekeurd die het partnerschap van koppels van hetzelfde geslacht regelde.” Die wet trad in werking op 1 januari 2010.

Het Grondwettelijk Hof boog zich op verzoek van twee vrouwen over die wet uit 2009 die holebikoppels enkel toegang gaf tot geregistreerd partnerschap en niet tot het huwelijk. Het Hof oordeelde in december 2017 dat er sprake was van discriminatie en gaf de regering een jaar om het huwelijk open te stellen. De conservatieve regering ondernam geen wetgevend initiatief, waardoor het huwelijk in Oostenrijk sinds 1 januari 2019 effectief is opengesteld voor holebi’s.

“De rechtse regering gaf echter instructies aan ambtenaren om geen huwelijk toe te staan voor koppels van hetzelfde geslacht als één van hen uit een land komt waar het homohuwelijk niet bestaat”, betreurt de politica op rust. “Ik ben echter optimistisch dat rechtbanken ook deze uitzondering zullen afwijzen.”

EuroPride Vienna 2019

Ulrike Lunacek mag dan wel met politiek pensioen zijn, activistisch blijft ze. “Ja, ik zal in mei 62 jaar worden, maar dit is geen leeftijd om te stoppen om actief te zijn”, meent de Oostenrijkse. Samen met Conchita Wurst is ze ambassadrice voor de EuroPride in Wenen.

Europese politiek belangt de Oostenrijkse natuurlijk aan. Ze zat acht jaar de LGBTI Intergroup van het Europees Parlement voor, eerst samen met Brits Labour-politicus Michael Cashman, nadien samen met de Italiaanse sociaal-democraat Daniele Viotti.

“Samen met onze secretarissen Bruno Selun en Evert Jan Jacobsen en tal van andere Europarlementsleden binnen de LGBTI Intergroup zijn we er in geslaagd om pro-LGBTI-verklaringen in tal van rapporten, wettelijk en niet-wettelijk, te krijgen. We organiseerden hoorzittingen en debatten, en vergrootte de zichtbaarheid van de thema’s seksuele oriëntatie en genderidentiteit in het Europees Parlement en daarbuiten”, blikt Ulrike tevreden terug op haar tijd in het Europees Parlement.

“We slaagden er zelfs in om toenmalig Pools parlementsvoorzitter Jerzy Busek, lid van de conservatieve Europese Volkspartij, in 2011 IDAHOT (Internationale Dag tegen Holebifobie en Transfobie, red.) met een heel ontroerende toespraak tegen homofobie te laten openen.”

Lunacek report

Persoonlijk beschouwt de gewezen politica de goedkeuring van haar ‘rapport tegen homofobie’, beter bekend als het ‘Lunacek-rapport’, tijdens de plenaire zitting van het Europees Parlement op 4 februari 2014, als haar grootste Europese verwezenlijking voor de LGBTI-gemeenschap.

Lunacek wijst erop dat naast vele feestjes, EuroPride ook een mensenrechtenconferentie en een bedrijfsconferentie omvat. “Ik hoop veel lezers van Be Out te ontvangen, want het is van essentieel belang om drie weken na de Europese verkiezingen te tonen dat we met velen zijn, met veel medestanders uit de heteroseksuele wereld, en dat we ‘out and proud’ zijn en ons niet terug in de kast laten duwen!”

Foto Lunacek: Dennis De Roover
Foto Marco Schreuder met roos schaap: Ulrike Lunacek

%d bloggers liken dit: