#SOLO | ‘Sociale familie’ moet erkend worden, door een beter erfrecht en zorgverlof

België is te veel georganiseerd op maat van gezinnen bestaande uit ouders en kinderen en te veel op maat van bloedverwantschap. Voor veel singles en alleenwoners, met of zonder kinderen, is dat geen realiteit.

11 november is Vrijgezellendag of Singles Day wegens de vier eentjes (11/11) in de datum. Deze dag is een Chinese uitvinding en is een excuus om meer te verkopen. Be Out gebruikt deze als excuus om de situatie van singles en specifiek alleenwoners te bekijken. Want als de coronacrisis (wederom) iets aantoonde, is dat het beleid zo goed als blind is voor alleenwoners.

‘Sociale familie’ 

‘Vrienden zijn familieleden die je zelf kiest’. In de Verenigde Staten wordt de term ‘framily‘ wel eens gebruikt. Friends + family. Je hoort ook wel eens de term chosen family

Door de gezinsverdunning en vergrijzing kunnen alsmaar minder mensen terugvallen op een familiaal netwerk. 

“Het juridische concept ‘sociale familie’ kan alleenstaanden de mogelijkheid geven om één of enkele mensen aan te duiden die ze beschouwen als naasten. Het kan gaan om vrienden, buren, petekinderen, familieleden in de vierde graad of verder”, duidt Brussels Parlementslid Carla Dejonghe (Open Vld) van de vereniging All1

“De erkenning van dit begrip kan de basis leggen voor enkele maatregelen die een oplossing kunnen bieden voor alleenstaanden, meer bepaald het zorgverlof en de successierechten.” 

Erfrecht

De regels rond successierechten zijn een doorn in het oog van alleenwonenden. Voor wie zijn erfenis wilt nalaten aan zogenaamde ‘derden’, bijvoorbeeld een goede vriend, nicht of petekind, geldt de maximale erfbelasting. 

In Brussel betaalt de erfgenaam dan tussen 40% en 80% erfbelasting. Je erfenis nalaten aan je kinderen of partner, levert de meest voordelige successierechten op, gaande van 3% tot 30% afhankelijk van het bedrag. 

“Alleenwonenden zonder kinderen hebben deze keuze gewoonweg niet”, stelt Dejonghe vast. 

Wanneer een alleenstaande in Brussel vandaag aan een vriend(in) een erfenis wil overlaten, geeft de alleenstaande bijna een vergiftigd geschenk. De verschillen in tarieven tussen rechte lijn of niet-familieleden zijn groot.  

“Het blijft sociaal niet te rechtvaardigen dat kinderloze alleenstaanden hun onroerende en roerende goederen bij leven moeten wegschenken voor een aanvaardbaarder belastingtarief. Gegeven is immers gegeven! Uitgerekend kinderloze alleenstaanden zijn doorgaans aangewezen op externe, betalende zorg. Ze zijn dus vaak terughoudender om hun bezittingen bij leven weg te schenken uit angst ze nog nodig te hebben om hun zorg te betalen.” 

“Het duolegaat is een andere mogelijkheid om de rekening van de successierechten te verzachten. Ofschoon het begunstigen van een goed doel een mooie zaak is, blijft het bedenkelijk dat een alleenstaande de som van de successierechten voor een erfgenaam draaglijk moet maken door een deel van zijn vermogen na te laten aan een goed doel. Dergelijke optie zou voor iedereen een gelijke keuze moeten zijn en geen lapmiddel voor sommigen.” 

In Vlaanderen is het duolegaat verdwenen.

Verlaagd

Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest heeft in 2016 de schenkingsrechten op onroerende goederen wel fors verlaagd. Op een jaar tijd werden er zo in Brussel maar liefst 162% meer schenkingen van onroerend goed gedaan. 

“Wij willen met deze discussienota een aanzet geven tot modernisering van het erfrecht door bijvoorbeeld wettelijk te voorzien dat iedereen één niet-familielid kan aanduiden dat tegen ‘het tarief in recht lijn’ kan erven. Dit beantwoordt ons inziens meer aan een maatschappelijke stedelijke realiteit.” 

Zorgverlof 

Op federaal niveau gingen de premies voor thematische verloven voor alleenstaanden met zorg voor kinderen op 1 juni 2017 fors omhoog. 

Maar zorgverlof met een uitkering kan je enkel opnemen om een zwaar ziek familielid (tot de tweede graad) te verzorgen of bij te staan. “Dit moet uitgebreid worden naar personen die geen directe verwantschap met de zorgbehoevende hebben, maar wel een aantoonbare nauwe band”, pleit Dejonghe.

Het palliatief verlof, om een ongeneeslijk zieke patiënt te verzorgen, is wel beschikbaar voor niet-familieleden. Dat verlofstelsel werd veel later ingevoerd en is daardoor beter aangepast aan de huidige samenleving. 

Beeld: Timothy Junes
Bron: Discussienota ‘Alleenwonen in Brussel’

%d bloggers liken dit: