#SOLO | Unia: discriminatie op woningmarkt en tekort aan geschikte woningen meest gemelde klacht van singles

Word je gediscrimineerd of denk je slachtoffer te zijn van discriminatie te zijn omdat je single bent of alleen woont, dan kan je terecht bij Unia. Een gesprek met directeur Els Keytsman.

11 november is Vrijgezellendag of Singles Day wegens de vier eentjes (11/11) in de datum. Deze dag is een Chinese uitvinding en is een excuus om meer te verkopen. Be Out gebruikt deze als excuus om de situatie van singles en specifiek alleenwoners te bekijken. Want als de coronacrisis (wederom) iets aantoonde, is dat het beleid zo goed als blind is voor alleenwoners. 

In de antidiscriminatiewetgeving?

“Single zijn of alleenwonen is niet als dusdanig ingeschreven in de antidiscriminatiewetgeving”, vertelt Keytsman. “Wel burgerlijke staat en sociale afkomst. Naargelang de context, kan dat gebruikt worden om singles te beschermen.”

Onder ‘burgerlijke staat’ begrijpt men de huwelijkse staat van een persoon. Ook vergelijkbare statuten, zoals geregistreerd partnerschap of feitelijk samenwonen, vallen hieronder. ‘Sociale afkomst’ wijst op het behoren tot een bepaalde sociale klasse, bijvoorbeeld de adel. Dit criterium beschermt personen die benadeeld worden op grond van van hun familiale achtergrond of het ontbreken van sociaal netwerk. 

In 2018 voegde het Waals Gewest wel het criterium ‘composition de ménage‘ (samenstelling van het huishouden) toe in het antidiscriminatiedecreet. Dat bedekt specifiek eenoudergezinnen. 

Vlaanderen en België deden dat (nog) niet. Keytsman is wel voorstander, omdat het duidelijker is dan enkel ‘burgerlijke staat’. 

Intersectionaliteit

Keytsman wijst ook op de intersectionaliteit. Dat is de dynamiek waarbij iemand discriminatie ervaart op grond van van meerdere factoren. Alleenstaande en vrouw. Holebi en leven met een handicap. Of niet-wit, jong, single en trans*. 

De Unia-directeur benadrukt dat iedereen die vermoedt discriminatie te ervaren, bij Unia terecht kan. “Al is het maar voor informatie. We staan mensen bij.”

Ingebakken

Discriminatie van alleenwoners zit ook wel vaak in de wet ingebakken. En daar kan Unia niets aan doen. 

Volgens de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) stond een alleenstaande in 2015 gemiddeld maar liefst 55,3 % van zijn bruto inkomen af aan de overheid. Dat schreef fiscalist prof. dr. Michel Maus in 2016 in een opiniestuk op VRT NWS

Het OESO-gemiddelde is 36 %. Voor de laagste inkomens gaat het om 49,5% (OESO-gemiddelde 32,1%) en voor de hogere inkomens gaat het zelfs om 60,7%. (OESO-gemiddelde 40,4%).

“Deze extreem hoge belastingdruk is het gevolg van het feit dat de belastingvrije som – het deel van het (arbeids)inkomen dat niet wordt belast en waar elke belastingplichtige recht op heeft – substantieel wordt verhoogd als er kinderen ten laste zijn”, schrijft Maus. 

“Deze verhoging voor kinderlast is onbegrensd zodat ook mensen met pakweg tien kinderen ook nog fiscale voordelen krijgen. De vraag is of het wel maatschappelijk verantwoord is om het hebben van kinderen onbeperkt fiscaal te subsidiëren?”

“Dat vraagt natuurlijk ook een ethisch debat maar we moeten de vraag durven stellen of we niet beter de verhoging voor kinderlast beperken tot drie of of kinderen en de budgettaire ruimte die daardoor vrijkomt vervolgens gebruiken om de basis van de belastingvrije som voor iedereen te verhogen”, aldus Maus in 2016.

Praktisch

“Een lamp brandt voor één of voor vijf mensen in het huishouden”. Keytsman is ook ervaringsdeskundige. Ze is single. Ze heeft een kind, dat ze alleen opvoedt. Het heeft geen vader, het is een donorkindje.

“Voor alles zijn er wel oplossingen”. Zo krijgen kinderen van / en alleenstaande moeders voorrang bij crèches. En zijn er subsidies die sociaal gecorrigeerd worden.

Zo wil Vlaanderen tegen 2050 klimaatneutraal zijn en daarom moeten mensen hun woning verbouwen. Maar isoleren, ramen vervangen, een efficiënte verwarming, … kosten een arm en een been. En een alleenstaande heeft minder ledematen voorhanden dan een koppel. 

Woningmarkt

Dat brengt ons bij de woningmarkt. Met stip hét pijnpunt voor singles. “Het huizenbestand is niet gericht op alleenstaanden“, vertelt Keytsman. “Ook kroostrijke gezinnen vinden moeilijk een huis. Woningen worden gemaakt op maat van een koppel en de two point four children.”

Ze citeert uit de ‘Diversiteitsbarometer Huisvesvesting‘ van Unia. “Een van de meest problematische vaststellingen is het gebrek aan studio’s en woningen met één kamer die overeenstemmen met de noden van alleenstaanden en gezinnen zonder kinderen, alsook het tekort, vooral in grote steden, aan grote woningen met vier of vijf kamers, een tekort dat zich trouwens ook op de privémarkt voordoet.”

Wie kent er singles die nu een appartement willen kopen, maar geen betaalbare, ook een beetje leuke, woning vinden? Steek je hand maar op. Recente persartikels tonen ook aan dat de zoektocht naar woningen met een tuin of een ‘zitbaar’ terras pijnlijk duur is geworden. Corona en lockdowns hebben ruimte en de mogelijkheid om buiten te zitten opgewaardeerd. 

Woningnood

Alleenstaanden zijn veel minder vaak eigenaar. Dat blijkt uit ‘figuur 5’ hieronder. Het is een vicieuze cirkel. Als alleenstaande kan je vaak niet anders dan huren en kan je zo niet sparen om te kopen. Geraak daar maar eens uit. Banken zullen niet happig zijn om geld te lenen. 

‘Figuur 6’ toont wie het hardst getroffen wordt door de woningnood. De alleenstaande man, de alleenstaande tout-court, twee volwassenen met drie of meer kinderen en de alleenstaande vrouw. 

Klachten

Het is dan ook geen verrassing dat hierover de meeste ‘singlesklachten’ bij Unia komen. Keytsman ervoer het jaren geleden zelf. 

“Ik was op hetzelfde moment als mijn zus en haar partner op zoek naar een appartement om te huren. Mijn oog was gevallen op een appartement. Toen ik de eigenaar belde vroeg die onomwonden of het het koppeltje of het meisje betrof. Aan mijn zus en haar vriend wilde hij verhuren. Een alleenstaande vrouw was niet welkom.” 

In die weigering zit naast singlefobie ook seksisme en slutshaming in. (Hiervoor is overigens Unia niet bevoegd.) 

Maar ook andere aspecten van het singleleven leidt tot klachten. Singletoeslagen bij het boeken van een reis, bij het afsluiten van een verzekering. 

De anticoronamaatregelen waren – zeker in het voorjaar – blind voor singles. Niemand zien kan leiden tot eenzaamheid. Singles met een kind mochten hun kind niet meenemen naar de winkel. “Wat moeten ze doen, hun kind aan de kapstok hangen?”

Werk

Single zijn en werk is een delicater thema. Het hangt af van de bedrijfscultuur, zegt Keytsman.

Neem nu de verlofregeling. Mensen met kinderen vinden het vaak normaal dat zij voorrang krijgen tijdens schoolvakanties. Maar die vallen vaak tijdens de mooie maanden. 

“Hier ligt een rol voor een open bedrijfscultuur”, zegt Els Keytsman. Het is niet echt een thema voor Unia. Maar voor velen een realiteit. 

(G)een thema

Single-zijn en alleenwonen worden zelden opgepikt door pers en politiek. Het federaal ‘Vivaldi‘-regeerakkoord nam geen singlereflex op. Het Vlaams regeerakkoord uit 2019 wel. 

Keytsman weet ook niet waarom. Maar ze nuanceert. Het regeerakkoord zegt ook “Bovendien engageert de regering zich om alle vormen van discriminatie te bestrijden.”

Beeld: PublicDomainPictures, Pixabay
Figuren: Unia
Logo: Unia

%d bloggers liken dit: